فناوری اطلاعات

 

انجمن فناوری اطلاعات

 

اعضای اصلی هیئت مدیره :

 حمیدرضا کریم نژاد (پیشگامان عصر ارتباطات) ، حمیدرضا قمی (الگوریتم) ، محمد شوری زاده (بیستون رایانه)، محمدرضا رضایی نژاد (پیشگامان کویر)، مهدی طامهری (نایب نت) 

اعضای علی البدل هیئت مدیره :

محمد عزیزاللهی(همکاران سیستم) و حسین دستمالچیان(روژان رایانه)

بازرس اصلی :

علی اصغر خاکپور(آپافن)

بازرس علی البدل :

محمدرضا پاکدل(پویان سیستم) 

 

تاریخچه فناوری اطلاعات

 براساس تعریف ارایه شده از سوی «انجمن فناوری اطلاعات آمریکا» فناوری اطلاعات که به اختصارIT گفته می شود عبارتند از: مطالعه، طراحی، توسعه، پیاده سازی، پشتیبانی یا مدیریت سیستم های اطلاعاتی مبتنی بر رایانه، به خصوص برنامه های نرم افزاری و سخت افزاری رایانه می پردازد. به زبانی ساده تر در فناوری اطلاعات سروکار ما بیشتر با مسائلی مانند استفاده از رایانه های الکترونیکی و نرم افزارهایی است که بتوانند فرایند تبدیل، ذخیره، حفاظت، پردازش، انتقال و بازیابی اطلاعات را به صورت مطمئن انجام دهد. عناصر تشکیل دهنده فناوری اطلاعات عبارتند از: انسان، سازو کار، ابزار، ساختار.

سیر تاریخی فناوری اطلاعات و ارتباطات
بشر در طول تاریخ همواره به دنبال راهی برای انتقال اطلاعات و برقراری ارتباطات با همنوعان خود بوده، به طوری که نقاشی های برجای مانده بر روی دیوار غارها، ابداع خط و بعدها اختراع صنعت چاپ گویای این امر است. اما صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات به شکل امروزی با توسعه رایانه های الکترونیکی و سیستم های تجاری در نیمه دوم قرن بیستم، یعنی همزمان با اختراع تلگراف الکترونیکی در دهه ۱۸۳۰ و تلفن در دهه ۱۸۷۰ آغاز شد و با اختراع حرکت مکانیکی گرامافون که شکل جدیدی از حافظه مکانیکی بود، به شکوفایی رسید و در نهایت، با توسعه ابزار ماشین های تحریر، ماشین های تکثیر و ماشین حساب های جدولی در حدود سال های ۱۹۰۰ عصر رایانه های نوین آغاز شد. به همین دلیل سال های بین ۱۸۷۰ تا ۱۹۰۰ را دوره «الکترومکانیکی فناوری اطلاعات» معرفی کرده اند.
با ورود به قرن بیستم همچنان شاهد اختراعات جدید در حوزه فناوری بوده ایم که مهم ترین این اختراعات: اختراع رادار و تلوزیون در دهه ۱۹۳۰ و رایانه الکترونیکی در دهه ۱۹۴۰ بود. اما با اختراع ترانزیستور در سال ۱۹۴۷ تحول الکترونیکی وارد مرحله ی جدیدی از پیشرفت شد که به دنبال آن ترکیب مدارها در سال ۱۹۵۷ توسعه یافت و پس از آن رایانه ی معروف « نسل دوم» در اواخر ۱۹۵۰ ساخته شد و برای اولین بار در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا یعنی در سال ۱۹۵۱ مورد استفاده قرار گرفت. سپس در اواسط دهه ۱۹۶۰ رایانه های کوچک به بازار عرضه شد. اختراع ریزپردازنده در سال ۱۹۷۱ یکی دیگر از بزرگ ترین و مهم ترین اتفاقی است که توانست تاثیر بسزایی بر صنعت فناوری اطلاعات بگذارد.
در سال های ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰، تفکر توسعه پایگاه های اطلاعاتی متمرکز و داده پردازی به صورت کاربردی در حوزه های مدیریت اطلاعاتی شکل گرفت و ایده اصلی اتوماسیون اداری و سیستم های بدون کاغذ و مکاتبات الکترونیکی تقویت یافت و در کشورهایی چون: ژاپن، آلمان و انگلیس از کاربردهای کامپیوتر در زمینه خدمات بانکداری، هتلداری، مدیریت پروژه ها و دیگر خدمات الکترونیکی پیشرفت کردند.
ورود گسترده رایانه و ابزارهای جانبی آن به درون ساختارهای اجرایی و اداری سازمان ها و موسسات و نیز گسترش تقاضای مدیران و مسئولان برای انجام امور اطلاع رسانی در حوزه شبکه جهانی اینترنتی از مهم ترین تاثیر صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات در زندگی اجتماعی- اداری به شمار می آید، به طوری که باعث شده؛ سازمان ها و دستگاه های اداری و اجرایی با بهره گیری از تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات بتوانند از طریق چندین سیستم رایانه ای و به صورت شبکه داخلی با هم در ارتباط باشند.

سیر تاریخی فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران
پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران مدیون سال ها زحمت متخصصین و کارشناسان در حوزه های ارتباطی و اطلاعاتی یعنی پست، تلگراف، تلفن های ثابت و همراه و اینترنت بوده است.
پست و تلگراف
انتقال اطلاعات و برقراری ارتباط از دیر باز در ایران به اشکال مختلف سنتی چون چاپارها و کبوترهای پیک رسان انجام می گرفت. تاسیس تشکیلات منظم پستی در دوران هخامنشیان، گواه این امر است. انجام امور پستی تا سال ۱۲۵۲ همچنان به صورت سنتی و از از طریق چاپارخانه ها که مهم ترین و حساس ترین تشکیلات اداری حکومت به شمار می رفت، امکانپذیر بود. اما با گذشت زمان و در سال ۱۲۶۷ با تلاش های امیرکبیر، چاپارخانه های دولتی بسیار منظمی پایه گذاری شد که نه تنها نیازهای نظامی و حکومتی کشور را برآورده می کرد بلکه مردم می توانستد با پرداخت هزینه ی کم، اقدام به ارسال نامه های خویش از طریق این تشکیلات دولتی نمایند. بنابراین این اقدام امیر کبیر که آغازگر انجام تمامی خدمات و امور پستی از طریق پیک های دولتی و به صورت حمل و نقل مراسلاتی بود، را می توان مقدمه رفع ضرورت ایجاد سرویس های پست عمومی و ادارای با نظارت اداره چاپاری دولتی دانست.
همچنین از دیگر تحولات به وجود آمده در حوزه پست، می توان به سفر ناصرالدین شاه به اروپا اشاره کرد، ناصرالدین شاه پس از بازگشت از این سفر درصدد اصلاح اداره چاپارای برآمد و اولین تغییر به وجود آمده در این دوران، جایگزینی کلمه پست به جای چاپاری بود و بعد از این تغییر، اقداماتی چون دایرکردن کلاس برای محصلان پستی، انتشار تمبرهای پستی جدید، استخدام نامه رسان، ایجاد شعبه های فروش تمبر، استخدام کارگر حمل مرسولات، تهیه لباس متحدالشکل برای پستچی ها، وارد شدن ایران به اتحاد جهانی پست و تهیه نظامنامه پستی در سال ۱۲۹۷ هـ. ق، بود. در همین سال و به دنبال موفقیت های حاصله در حوزه پست، ناصرالدین شاه دستور تبدیل موسسه پست به وزارت پست را داد و اداره آن را به امین الملک سپرد. همزمان با رشد فعالیت های پستی و مدرنیزه شدن امور پستی، ایران آماده تحولی شگرف در حوزه ارتباطی می شد، این تحول عظیم با ورود اولین دستگاه ارتباطی تلگراف در سال ۱۲۷۱ هـ. ق، به ایران آغاز شد. با ورود این دستگاه، نخستین ارتباط تلگرافی در همین سال بین مدرسه دارالفنون و کاخ گلستان به صورت آزمایشی برقرار شد. یک سال بعد، رییس دارالفنون، علیقلی میرزا اعتضاد السلطنه با همکاری معلم توپخانه دارالفنون، کرشی اتریشی، اقدام به سیم کشی تلگراف از کاخ سلطنتی گلستان به باغ لاله زار کرد، همین اقدام موفقیت آمیز باعث شد در سال ۱۲۷۵ هـ. ق، خطوط تلگراف تا سلطانیه زنجان گسترش یابد. به دنبال موفقیت های به دست آمده در حوزه ارتباطی پست و تلگراف، در سال ۱۲۸۷ هـ. ش، وزارت تلگراف که در چند سال مستقل عمل می کرد با وزارت پست ادغام و وزارت پست و تلگراف نامیده شد.
 
تلفن ثابت و همراه
مرحله دوم فناوری مخابرات در ایران با برقراری ارتباط تلفنی بین ایستگاه ماشین دودی تهران و شهر ری در سال ۱۲۶۸ هـ. ش شروع شد و با برقراری ارتباط بین مناطق کامرانیه با عمارت وزارت جنگ و مقرر ییلاقی سلطنت آباد با عمارت سلطنتی تهران گسترش یافت. سپس در سال ۱۳۰۵ هـ. ش، در مرکز اکباتان، تلفن خودکار جدید مورد بهره برداری قرار گرفت و سه سال بعد در سال ۱۳۰۸ هـ. ش، امور مربوط به تلفن نیز به عهده وزارت پست و تلگراف سپرده شد و این وزارت، وزات پست و تلگراف و تلفن نامیده شد.
وزارت پست و تلگراف و تلفن از سال ۱۳۰۸ تا سال ۱۳۸۲ همواره شاهد توسعه همه جانبه بوده و از زیر مجموعه های متعددی از شرکت ها و موسسات مختلفی تشکیل شده بود که هر یک در نوع خود به علت توانمندی های بالا توانستند تحولاتی عظیم در بخش ارتباطی و بخش پست و تلگراف و تلفن کشور به وجود آورند.
البته نباید از ورود و توسعه گسترده تلفن همراه و استفاده از آن غافل شد. هرچند استفاده از تلفن همراه در ایران دارای قدمت زیادی نیست، ولی بد نیست به آن اشاره کنیم. نخستین مرحله راه اندازی سامانه تلفن همراه در ایران مربوط به سال ۱۳۷۳ می شود که با فعال سازی ۹۲۰۰ شماره در تهران شروع شد و تا پایان سال ۱۳۸۲ این سامانه دارای ۳ میلیون و ۴۵۰ هزار مشترک بود. هم اکنون در ایران غیر از اپراتور همراه اول، چهار اپراتور دیگر نظیر: ایرانسل، اسپادانا، رایتل و تالیا فعال است.
اینترنت
استفاده از اینترنت در ایران، برای اولین بار، در سال ۱۳۷۲ توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظری آغاز شد. این مرکز در پی درخواست اساتید دانشگاهی که با مزایای پست الکترونیک آشنا بودند تصمیم به ارتباط با دنیای خارج گرفت. به دنبال این تصمیم، مرکز تحقیقات فیزیک نظری، اقدام به راه اندازی اینترنت در دانشگاه هایی چون دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه گیلان کرد. البته در آن زمان کسی تصور نمی کرد که با اتصال به شبکه اینترنتی می توان به اموری چون تجارت، خرید و فروش، پرداخت وجه، آموزش و دیگر خدمات پرداخت و تنها استفاده از اینترنت را مربوط به دریافت و ارسال پروژه های تحقیقاتی و علمی دانشگاه ها و موسسات بین المللی از طریق اینترنت می دانستند. یکی دیگر از مهم ترین اقدامات مرکز تحقیقات فیزیک، ثبت دامنه ملی.IR در سال ۱۳۷۲ است. در حال حاضر این دامنه مشخصه ی تعیین شده برای هویت ایران در فضای اینترنتی به شمار می آید و این مرکز نیز تنها نهاد ثبت اسامی قلمرو دامنه های اینترنتی ایران است.
در سال ۱۳۷۳، برای اولین بار موسسه ندا رایانه امکان استفاده از پست الکترونیک اینترنتی را برای عموم فراهم کرد. مهم ترین اقدامات این موسسه راه اندازی اولین بولتن بورد در عرض یک سال، راه اندازی اولین وب سایت ایرانی داخل ایران و انتشار روزنامه همشهری به زبان فارسی در اینترنت به عنوان اولین روزنامه رسمی ایرانی در وب بود. همچنین این موسسه جزو اولین شرکت های خدمات سرویس اینترنتی کشور محسوب می شود.
در سال ۱۳۷۴، مجلس شورای اسلامی تاسیس شرکت امور ارتباطات دیتا را تحت نظر شرکت مخابرات ایران تصویب کرد و بدین ترتیب تصدی توسعه خدمات دیتا در سطح کشور به صورت انحصاری به عهده این شرکت گذاشته شد. همچنین در این سال پخش زنده اینترنتی اولین مسابقه فوتبال ایران- عربستان در تهران توسط صدا و سیما به طور زنده در اینترنت و از طریق وب سایتی در انگلستان انجام شد.
در سال ۱۳۷۶ برای اولین بار در انتخابات ایران، نامزدهای ریاست جمهوری وب سایت های رسمی خود را منتشر کردند و فعالیت های تبلیغاتی خود را به خارج از ایران گسترش دادند و خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران نیز اخبار خود را از طریق وب سایت انتشار داد.
در سال ۱۳۷۷ شمار مشترکان اینترنت در ایران حدود ۵ هزار نفر تخمین زده شد و در همین سال پروژه یونیکد با قرارداد شورای عالی انفورماتیک و همکاری بنیاد دانش و هنر واقع در انگلستان و با نظارت و مدیریت فنی دانشگاه صنعتی شریف با عنوان فارسی وب آغاز شد. هدف از پروژه یونیکد، گنجاندن کامل و جامع الفبای فارسی در استاندارد یونیکد، نشر فارسی در کامپیوتر به ویژه در اینترنت و وب به صورت استاندارد و حل مشکل قلم های غیر استاندارد موجود در نرم افزارهای ایرانی بود.

در سال ۱۳۸۲ لایحه تغییر نام وزارت پست و تلگراف و تلفن به «وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات» و نیز تغییر وظایف این وزارت خانه توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و بلافاصله با توجه به تغییر ساختار شرکت مخابرات ایران، مجموعه قوانین، وظایف و اختیارات جدید این وزارت خانه، مشتمل بر ۱۴ ماده و ۷ تبصره تدوین و پس از تایید شورای نگهبان تصویب گردید. در اینجا به تعدادی از مهم ترین وظایف و اختیارات مصوبه این وزارتخانه اشاره می کنیم:
سیاستگذاری و برنامه ریزی کلان و هدایت و نظارت بر شبکه های پستی، پست بانک و مخابراتی و فناوری اطلاعات کشوردر چارچوب سیاست های کلی نظام.
ایجاد، نگهداری، بهره برداری و توسعه شبکه های مادر پستی و مخابراتی کشور.
تنظیم، مدیریت و کنترل فضای فرکانس کشور و تدوین مقررات و تصویب ضوابط و جداول و معیارهای استفاده بهینه از فرکانس و مدارهای ماهواره ای و نظارت و حاکمیت بر طیف و جدول ملی فرکانس کشور.
نظارت کلان بر فعاليتهاي بخش غيردولتي در امور مربوط به مخابرات، پست، پست بانک، خدمات هوائي پيام و فناوري اطلاعات در چارچوب قوانين و مقررات و با رعايت اصل چهل و چهارم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران.
صدور مجوز تاسيس و بهره برداري واحدهاي ارائه خدمات پستي و مخابراتي و فناوري اطلاعات در سطح کشور در چارچوب قوانين و مقررات و با رعايت اصل 44 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران.
طراحي و تدوين نظام ملي فناوري اطلاعات کشور.
توسعه و ترويج ارتباطات و فناوري اطلاعات در کشور و تامين زيرساختهاي موردنياز آن به منظور دسترسي آحاد مردم به خدمات پايه ذي ربط.
حمايت از تحقيق و توسعه براي استفاده وسيع تر فناوري جديد در زمينه فناوري اطلاعات و اشاعه فرهنگ کاربردي آنها.
تدوين و پيشنهاد استانداردهاي ملي مربوط به ارتباطات و فناوري اطلاعات در کشور به مراجع ذي ربط.
اعمال استانداردها، ضوابط و نظامهاي کنترل کيفي و تاييد نمونه تجهيزات(Type Approvall) در ارائه خدمات و توسعه و بهره برداري از شبکه هاي مخابراتي، پستي و فناوري اطلاعات در کشور.
فراهم نمودن زمينه مشارکت بخش غيردولتي در توسعه ارتباطات و فناوري اطلاعات.

شرکت های وابسته به وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات
با تحول روز افزون در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران سه شرکت ارتباطات «دیتا»، «زیر ساخت» و «ارتباطات سیار» در کنار شرکت مخابرات ایران ایجاد شد. البته شرکت ارتباطات دیتا در سال ۱۳۸۴ به فناوری اطلاعات تغییر نام داد.
امروزه یکی از مهم ترین اهداف ایجاد زیرساخت های ارتباطی توجه به نیاز روزافزون کشور در جهت توسعه شبکه های رایانه ای و برقراری ارتباط میان آن ها و نیز اتصال به شبکه جهانی است که این امر در شرکت فناوری اطلاعات ایران با هدف ایجاد زیرساخت‌های ارتباطی لازم برای تحقق این نیازها و نیزامکان دسترسی به منابع اطلاعاتی، خدمات و برنامه‌های کاربردی داخلی و خارجی تحت عنوان « امور دیتا » از سال 1370 به عنوان یکی از قسمت های زیر مجموعه وزارت پست و تلگراف و تلفن آغاز به کار کرده بود.
یکی دیگر از مهم ترین تحولات ایجاد شده در این حوزه، تشکیل دو سازمان فضایی و تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و دو شورا با نام های شورای عالی فناوری اطلاعات و شورای فضایی بود.
بدین ترتیب؛ شرکت ها و سازمان های وابسته به وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران عبارتند از:
شرکت مادر تخصصی مخابرات ایران، شرکت مادر تخصصی پست ایران، شرکت پست بانک، سازمان تنظیم مقررات و ارتباات رادیویی، شرکت فناوری اطلاعات، شرکت ارتباطات سیار، شرکت ارتباطات زیرساخت، سازمان فضایی ایران، مرکز تحقیقات مخابرات ایران، شرکت خدمات هوایی پیام، دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات، موزه ارتباطات (پست و مخابرات)، ادارات کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان ها (نماینده وزارت در استان ها)، شرکت های پست استانی، شرکت های پست بانک استانی و کارخانجات تولیدی.

 

وظایف انجمن های تخصصی صنایع همگن

سازمان امور اداری و استخدامی کشور شورای عالی اداری در هشتاد و یکمین جلسه مورخ2/10/1377 در راستای تکالیف مندرج در قانون برنامه دوم توسعه، به منظور کاهش وظایف تصدی دولت، ترویج و حمایت از تشکل های تخصصی صنعتی و مشارکت عامه مردم در تصد امور امور اداری و استخدامی کشور تصویب نمود:

 1- انجمن تخصصی صنایع همگن تشکیلاتی غیر دولتی است که به منظور تامین و پیشبرد اهداف و مقاصد علمی و تخصصی، بصورت موسسه ای غیر انتفاعی است با مسئولیت اشخاص حقیقی یا حقوقی تاسیس می گردد.

 2- خانه های صنعت استانی نهادی غیر سیاسی و غیر انتفاعی است که از اجتماع انجمن های تخصصی همگن استانی به منظور زمینه سازی، تقویت و موثر سازی نقش و فعالیت این انجمن ها تاسیس می گردد.

 3- صدور مجوز تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و تشکیل خانه های صنعت استانی و تجدید پروانه و نظارت بر حسن انجام کار آن ها به عهده وزارت صنایع خواهد بود.

4- انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت استانی صرفا به فعالیت در زمینه های تخصصی، علمی و تحقیقاتی خواهند پرداخت و مجاز به فعالیت های سیاسی و صنفی نمی باشند و در صورت در خواست فعالیتهای سیاسی دریافت مجوز لازم از کمیسیون ماده 10 قانون احزاب الزامی بوده و در صورت نیاز به فعالیت صنفی می بایست بر اساس ماده 131 قانون کار نسبت به برگزاری انتخابات و اخذ مجوز لازم از وزارت کار و امور اجتماعی اقدام نمایند.

 5- اساسنامه این انجمن ها و خانه های صنعت استانی و هرگونه تغییر در مواد‌ آن به تصویب وزارت صنایع خواهد رسید.

 6- رسیدگی به درخواست تاسیس و بررسی صلاحیت علمی و عمومی هیات موسس و هیات مدیره انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت استانی و تصویب آن ( ضمن رعایت ماده 7 قانون احزاب ) و رسیدگی به تخلفات و تعطیل موقت، لغو پروانه و انحلال آنها با کمیسیونی است که زیر نظر وزیر صنایع تشکیل می گردد.

 7- ترکیب کمیسیون موضوع بند 6 و شرح وظایف آن و نحوه رسیدگی به تخلفات و تعطیل موقت ، لغو پروانه و انحلال انجمن ها و خانه های صنعت استانی مطابق آئین نامه ای خواهد بود که به پیشنهاد مشترک سازمان و امور اداری و استخدامی کشور و وزارت صنایع و وزارت کشور به تصویب «کمیسیون امور زیر بنای دولت » خواهد رسید.

 8- این مصوبه بصورت آزمایشی در وزارت صنایع اجراء می شود و طرح نهایی با هدف تعمیم آن در بقیه عرصه های تولیدی به تصویب شورای عالی اداری خواهدرسید.

 9- وزیرصنایع مسئول حسن اجرای این مصوبه بوده وسازمان امور اداری و استخدامی کشور گزارش پیشرفت کار را به شورای عالی اداری ارائه خواهد نمود.